Flexibel inrichten van klaslokalen

Iedereen ziet het voor zich: het klaslokaal met de docent vooraan en de leerlingen als setjes verdeeld door de klas. Volledig ingericht op het klassikaal geven van les. Dit beeld is eigenlijk al jaren niet veranderd, terwijl de manier ven lesgeven wél is veranderd. Denk aan instructies in kleine groepen, samenwerken in projecten, leerlingen die elkaar helpen. Als we willen streven naar optimale leerprestaties moeten we de leeromgeving hierop aanpassen. Door de ruimtes anders in te delen en het meubilair anders op te stellen.

In kantooromgevingen zie je de verschuiving al veel langer. Kantoren die ingericht zijn om plaats- en tijdonafhankelijk te werken. Kantoortuinen met zit-sta bureaus en met kleine ruimtes om geconcentreerd te werken. Dit zijn oplossingen die ervoor zorgen dat elke persoon kan werken in een omgeving die is afgestemd op de activiteit die hij/zij op dat moment uitvoert. Dit zouden we voor onderwijs ook moeten realiseren. Instructie krijgen en samenwerken zijn twee verschillende activiteiten, maar worden meestal in dezelfde ruimte, op dezelfde plek en aan hetzelfde bureau uitgevoerd. Zoals mensen op kantoor een plek kunnen kiezen die bij hen en de activiteit past, zouden leerlingen in de klas die keuzemogelijkheid ook moeten hebben.

Inhoudelijk wordt er veel nagedacht over hoe het beste onderwijs gegeven kan worden, maar er wordt nog te weinig gekeken naar in welke omgeving je dit het beste doet. We moeten de huisvesting afstemmen op de wensen van de docenten (hoe wil je les geven) en de leerlingen (hoe wil je leren). In plaats van het gebouw nemen we hiervoor als uitgangspunt de activiteiten en wat daarvoor nodig is.

Welke taken hebben de leerlingen allemaal? Willen ze daarbij laag zitten of hoog zitten? Willen ze zitten op harde materialen of op zachte materialen? Willen ze eigenlijk wel zitten? Gaan ze voor sommige activiteiten niet liever staan, of zelfs liggen? Is er behoefte aan bewegend leren en buiten onderwijs? De inrichting en de huisvesting moet afgestemd zijn op al deze behoeften.

Klaslokaal van de toekomst

Ook digitalisering en robotisering zijn onderwerpen waar je bij onderwijshuisvesting aan moet denken. Technische snufjes vinden we thuis al heel normaal. Bijvoorbeeld verlichting die automatisch aangaat door een sensor, verwarming die we aanzetten met een app en muziek die aangaat door middel van spraakherkenning. Je kunt de klas al voorbereiden op deze toekomst.

Voor de toekomst van het klaslokaal zou ik willen dat we kijken naar hoe we om gaan met de omgeving, zodat het beter aansluit bij de manier van lesgeven. Bij nieuwbouw moet je inventariseren hoe we lesgeven, welke activiteiten er plaats vinden en wat we daarvoor nodig hebben. Dit betekent dat we eerst kijken naar de inrichting van het meubilair en de indeling van de ruimtes, en daarna pas naar het gebouw.

Budgetten in het onderwijs zijn beperkt. Maar ook zonder nieuwbouw, kun je een schoolgebouw aanpassen. Er zijn dan wel beperkingen vanwege bestaande muren, waardoor je minder variatie kunt aanbrengen in de afzonderlijke ruimtes. Maar je kunt net als bij nieuwbouw kijken naar: hoe wordt er les gegeven, welke activiteiten zijn er, welke opstellingen heb ik daarvoor nodig en hoe past dit in de ruimte. Een goed moment om met deze transitie te beginnen, is als er nieuw meubilair wordt aangeschaft. Je kunt dan de individuele behoeften per klas inventariseren. We zien in de praktijk nog weinig verschil en variatie in meubilair. Er is niks mis met standaard meubilair, maar voor een optimale leeromgeving zouden we meer variatie kunnen toepassen. Als huisvestingadviseurs zien we hier grote kansen liggen. Zodat je ook kunt inspelen op veranderingen die op langere termijn plaatsvinden

"Voor de toekomst van het klaslokaal zou ik willen dat we kijken naar hoe we om gaan met de omgeving, zodat het beter aansluit bij de manier van lesgeven."

Bertina Seffinga, adviseur draaijer+partners

Nieuwste blogs

  • Sociaal
  • Werk
juni 2022

Huisvesting begint bij de gebruiker

Gemeente Diemen, LSa en draaijer+partners gingen in gesprek over de herinrichting van het gemeentehuis en […]

  • Inspiratie
  • Werk
juni 2022

Domeinbenadering en ontwerpgids voor duurzame exploitatie

De gemeente Amersfoort ontwikkelt een nieuw stadhuis. De voorbereidende werkzaamheden zijn gestart, volgens planning wordt […]

  • Circulair
  • Innovatie
juni 2022

De kansen van een circulaire inkoopstrategie

Hoe realiseer je een circulaire facilitaire dienstverlening door middel van een circulaire inkoopstrategie en wat […]